کد خبر: ۳۸
تاریخ انتشار: ۰۹ مرداد ۱۳۹۴ - ۰۰:۳۲
آب در آسیاب ویرانی!
باید به مطالعاتی که مراجع بین المللی و موسسات تحقیقاتی صاحب نظر دنیا انجام داده‌اند احترام بگذاریم و بدون هیچ تعصبی در الگوی کشت و روش آبیاری در بخش کشاورزی به عنوان پر مصرف ترین حوزه در خوزستان بازنگری کنیم.

موضوع مدیریت منابع آب خوزستان یکی از مهمترین مسائلی است که استان را تحت تاثیر خود قرار داده است. با توجه به اینکه یک سوم منابع آب کشور در خوزستان جریان دارد و از طرفی خوزستان قطب کشاورزی کشور محسوب میشود، برای مدیریت درست این حوزه چه باید کرد؟ آیا در این زمینه مسئولان حوزههای مرتبط با آب برنامه ریزی خاصی داشته اند؟


نقش حساس بخش کشاورزی
معاونت مطالعات پایه و طرحهای جامع سازمان آب و برق خوزستان میگوید: میزان ورودیها به دشت خوزستان نسبت به طول آمار در سال جاری، 52 درصد کاهش داشته است و شدیدترین آن در کرخه با 83 درصد کاهش و در مارون 71 درصد است، بنابراین در بخش کشاورزی که بین 90 تا 93 درصد بیشترین مصرف را از منابع آب دارد، باید نهایت صرفه جویی انجام شود اما این به معنی عدم صرفه جویی در دیگر بخشها نیست. هوشنگ حسونی زاده با بیان اینکه تنوع مصرف در بخش کشاورزی حدود یک میلیون هکتار از نظر فضا است، اظهار میکند:در این بخش کشاورزان باید به اینکه آب یک کالای اقتصادی است؛ اعتقاد داشته باشند و مسئولان کشاورزی نیز باید این روش را ترویج کنند. حسونی زاده اضافه میکند: مدیریت صحیح آب، روشهای مختلفی دارد که اصلی ترین آن اعتقاد کشاورز، ترویج مسائل بهرهوری و استفاده بهینه از آب است و پس از آن استفاده از ابزار، به این صورت که وسایل سنجش باید در کانالها و مسیرهای انتقال آب در مزرعه قرار بگیرد تا کشاورز ملزم شود به اندازه سهم مورد نیاز آب برداشت کند و موضوع سوم روشهای آبیاری است که جلوگیری از تبخیر و روش صحیح توزیع آب باید در مزارع اتفاق بیفتد. وی در واکنش به اینکه مجوز برداشت بی رویه صادر شده است، عنوان میکند: هیچ مجوز برداشتی که در حوزه کاری ما باشد در سال جاری صادر نشده است، ضمن اینکه مجوز را یک تیم صادر میکند و بخشهایی مثل سازمان محیط زیست، جهاد کشاورزی و سازمان صنایع باید تایید کنند.
معاونت مطالعات پایه و طرحهای جامع سازمان آب و برق خوزستان میگوید: تمام تلاش این است که با توجه به خشکسالی ده ساله موجود، هر سال آورد رودخانهها کمتر از سال قبل میشود اما سازمان نیاز به همیاری مصرف کننده دارد و چون کشاورزی در راس است بیشتر بر این حوزه تاکید میکند.

هجوم به منابع آبی خوزستان
در این میان سازمان محیط زیست، مسائل زیست محیطی را که در ادامه خشکسالیها به وجود میآید هشدار میدهد و به مکانیزه شدن کشاورزی معتقد است.
رئیس سازمان محیط زیست خوزستان به میانگین بارندگیها اشاره میکند و کاهش بارندگی را دلیل اصلی خشسکسالیهای امروز و آینده تلقی میکند.
احمدرضا لاهیجان زاده میگوید: اگر نگاهی به موقعیت جغرافیایی ایران کنیم تا حدود زیادی به ما دیکته میکند که با نحوه مصرف آب یا همان مدیریت آب چگونه باید برخورد کرد.
وی به خشک شدن تمام تالابها در کشور، کاهش آورد رودخانهها و احداث سدها اشاره میکند و میافزاید: بسیاری از سدها برای تولید برق احداث شده بود که هدفها محقق نشد، در حوزه آبهای زیر زمینی نیز مشکلات عدیدهای وجود دارد و سفرههای آب زیر زمینی با خطر نشست دشتها و اراضی کشاورزی مواجه شده اند.
لاهیجان زاده بابیان اینکه در مدیریت آب طی دو سال گذشته به هیچ وجه موفق نبوده ایم، تصریح میکند: خوزستان اوایل دهه 70 با آورد نزدیک به 200 میلیارد متر مکعب آبهای جاری به عنوان پر آب ترین استان کشور معرفی شد اما طرحهایی اجرا و مجوزهای زیاد و بی مهابا و بدون برنامه ریزی برای برداشت از رودخانه‌ها و آب‌های زیر زمینی صادر شد که استان را به اینجا رساند.
وی توضیح می‌دهد: امروز سد با عظمتی مثل سد کرخه که نیروگاه 400 مگاواتی تولید برق بوده، دو سال است دیگر نمی‌‌تواند برق تولید کند و این سد امروز یکی از بحرانی ترین حوزه‌ها محسوب می‌شود و کشت تابستانه را هم در این حوزه نداریم. همچنین رودخانه زهره در زمستان 93 خشک شد و کارون هم به حداقل رسید، تالاب‌ها هم بخش وسهم حقابه خود را از دست دادند و حق آب برای زنده ماندن این تالاب‌ها وجود ندارد.
وی با این پیام که باید گذشته پر آب را فراموش کنیم اظهار می‌کند: باید به مطالعاتی که مراجع بین المللی و موسسات تحقیقاتی صاحب نظر دنیا انجام داده‌اند احترام بگذاریم و بدون هیچ تعصبی در الگوی کشت و روش آبیاری در بخش کشاورزی به عنوان پر مصرف ترین حوزه در خوزستان بازنگری کنیم. وی می‌افزاید: بخش صنعت نباید از آب استفاده ابزاری کنند و آن را به صورت پساب بیرون بریزد بلکه به گونه‌ای باید از آب استفاده کند که به صورت مجدد در گردش سیکل فرآیند بیاید. رئیس سازمان محیط زیست خوزستان می‌گوید: حدود یک و نیم میلیارد متر مکعب زه آب کشاورزی داریم و علیرغم اینکه قابل استفاده است اما در مناطق مرزی رها شده و باید برای این زه آب‌ها برنامه ریزی شود.

خروج محصولات پر مصرف از چرخه کشت
گویا همه انگشتها به سمت سازمان جهاد کشاورزی است و این بخش در آینده آبی استان میتواند تاثیر بسزایی ایجاد کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان درباره کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی میگوید: آموزش کشاورزان برای اینکه به آب به عنوان کالای اقتصادی نگاه کنند، الگوی کشت مناسب برای اینکه بخش گیاهان پر مصرف از چرخه کشت حذف شوند و محصولاتی که دوره رشد کوتاه تر و مصرف آب کمتری دارند، جایگزین محصولات با مصرف بالا شوند از جمله اقدامات مهم این سازمان است. کیخسرو چنگلوایی در دفاع از عملکرد این سازمان اظهار میکند: در برخی محصولات شیوههای کاشت و روشهای آبیاری تغییر کرده، به طوری که 30 درصد به راندمان آب کمک میکند. آبیاری به صورت یک در میان انجام میشود، محصولاتی هم که مصرف آب زیاد دارند را به سمت کشت متمرکز و گل خانهای برده ایم. وی تاکید میکند: کارهای سازهای مثل پوشش انهار و بهسازی انهار عمومی، سیستمهای نوین آبیاری تحت فشار و شبکههای فرعی آبیاری و انتقال آب با لوله را نیز انجام دادهایم که به مصرف درست آب کمک میکند.

«بیکاری» سرآمد همه مشکلات
گر چه بخش کشاورزی برنامههای خود را در سال جاری شروع کرده اما کاهش چشمگیری در مصرف آب را شاهد نیستیم. شوری سد گتوند به عنوان عامل اصلی آلودگی کارون طبق بررسیها و مطالعات کارشناسان طی پانزده سال آینده آسیبهای مخربی را در پی خواهد داشت. حال با توجه به خشکی تالابها و از سویی کاهش بارندگیها و آورد آب رودخانه ها، وضعیت سد گتوند به عنوان یکی از ذخایر اصلی آب، تهدید بسیار بزرگی در انتظار بخش کشاورزی خوزستان است که این بخش را از حالت قطب بودن خارج میکند و طبیعی است که بیکاری ناشی از این عوامل هم سر آمد همه مشکلات موجود خواهد شد.مدیریت آب میتواند در راستای بحران زدایی در این بخشها عمل کند.


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: