کد خبر: ۶۲
تاریخ انتشار: ۰۹ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۵:۳۵

حميدرضا خدابخشی:نقل است که بعد از تشکيل سازمان برنامه و بودجه وقتي براي اولين بار کارشناسان آمريکايي براي انجام مطالعات آمايش سرزمين پاي به خوزستان نهادند،کارون را در يک غروب دل انگيز، به ماري طلايي تشبيه کردند که در صورت توجه مي تواند خوزستان را به انبار غله کشور تبديل کند.

مطالعات آتي طرح آمايش سرزمين و منابع آب و خاک نيز نشان داد که خوزستان منطقه اي است که در صورت گسترش اقدامات زيربنايي مي تواند باعث تحول در اقتصاد کشور وتوسعه ي همه ي ايران گردد.

مستندات بعدي نشان مي دهد که اولين اقدامات بزرگ و زير بنايي کشور همچون ساخت سد و شبکه هاي آبياري دز ، سد شهيد عباسپور و ساخت شبکه هاي آبياري گتوند و گسترش مطالعات شناخت ساختگاه هاي مناسب سد سازي( کرخه ، کارون 2 ،کارون 3 ،کارون 4 ، کارون5 ، بختياري ،مارون و...) و انجام مطالعات خاکشناسي و حتا مطالعات اجتماعي و زيست محيطي به همين منظور آغاز شد و به واسطه وجود آب در اين منطقه حاصلخيز بود که صنايع بزرگ ومتوسط نيز در خوزستان پا گرفتند و کيست که نداند آب ،آباداني است. خداوند درهمين مورد در قران کريم مي فرمايد : «از آب هر چيزي را زنده گردانيديم».

اکنون بيش از نيم قرن از آن تاريخ مي گذرد و خوزستان با نفتش با سدها و برقش ،کشاورزي و صنايع بزرگش و بزرگي ودلاورمردي مردمش عامل آبادي کشور شد ولي خود پس از جنگ روي آباداني به خود نديد و هر روزش دريغي است از گذشته هاي نه چندان دور ومردمانش هر روز مصممتر براي مهاجرت و رويگرداني از اين کارگاه بزرگ توسعه کشور.

حال نه تنها کارون که اغلب رودخانه ها و منابع آب خوزستان حال نزار و رو به موتي دارند و عنقريب است که با سياست هايي که در سال هاي اخير اتخاذ شده جان به جان آفرين تقديم کنند و زيستمندانش را از بودنشان محروم و فراري حوزه ي تقسيمات کشوري استان خوزستان معبر 5 رودخانه ي مهم و راهبردي کارون، دز، کرخه،مارون، زهره است و چند رودخانه فصلي نيز که در صورت بارش هاي مناسب زمستان جان مي گيرند و در تابستان آرام.

با توجه به اينکه خوزستان معبر اين رودخانه ها ست در صورت اتخاذ سياست هاي علمي کارشناسي و نه سياسي هنوز هم توان شرايط تاثير گذاري وسيع بر اقتصاد کشور را دارد.

توسعه فرهنگي، اجتماعي، زيست محيطي ،اقتصادي اين استان مي تواند بازهم نقطه ي عطفي در تحولات کشور باشد اين نکته اي است که همه بر آن اذعان داشته وبه صراحت گفته اند که کليد توسعه کشور ، توسعه خوزستان است.

از مشکلات جدي وعمده بخش آب استان مي توان به:

ندادن مجوز تخصيص آب از سوي وزارت نيرو به طرح هاي آبي استان.

رعايت نکردن قوانين زيست محيطي در دفع پساب ها توسط کشت و صنعت ها ي کشاورزي، صنايع نفت و پتروشيمي و فولاد و صنايع غذايي و... و فاضلاب هاي شهري و وقوع آلودگي هاي آب و خاک وسيع در استان و نبود قوانين مشوق و بازدانده با ضمانت اجرايي مکفي.

عدم تکميل و احداث شبکه هاي آبياري و زهکشي.

عدم احداث سدها بر روي رودخانه هاي فصلي خوزستان که بيشترين نقش توسعه داخلي خوزستان را دارند.

برروي زمين ماندن طرح هاي آبرساني به شهر ها و روستا هاي استان.

عدم لايروبي رودخانه ها.

انباشت رسوب پشت سدها و عدم اجراي طرح هاي آبخيزداري.

8 ـ انتقال آب از سرشاخه هاي رودخانه هاي خوزستان.

ساخت بي رويه سدها در بالادست رودخانه ها.

10ـ عدم بازسازي شبکه توزيع آب شهري با توجه به هدر رفت متوسط 40 درصدي آب تصفيه شده در شبکه و ورود پساب ها و آب هاي زير سطحي در زمان افت فشار در اين شبکه توزيع آب شرب شهري.

11ـ عدم انجام ساخت، بازسازي و تعميرات سامانه هاي جمع آوري سامانه هاي تصفيه فاضلاب.

12ـ ندادن سهم حق آبه هاي زيست محيطي مکفي به تالاب ها.

13ـ توجه نداشتن به وضعيت سواحل سواحل خليج فارس حريم مخازن سدها و رودخانه ها وتالاب ها... و بسياري معضلات و کمبودهاي ريز و درشت ديگر اشاره کرد که از حوصله ي اين يادداشت خارج است.

عمده دليل وجود اين مشکلات بزرگ نبود عدالت در الويت بندي وتخصيص نقدينگي هاي ملي از سوي وزارت نيرو بوده است.

توجه شود که به لغت نقدينگي اشاره مي شود و نه اعتبار چون تفاوت همين جاست که بسياري از اين طرح ها داراي اعتبار هستند ولي نقدينگي هاي لازم در طول سال هاي اجرا به آن تزريق نمي شود به طوري که اجراي آنها به تعويق افتاده به شکلي که به نظر مي رسد که هيچ گاه به بهره برداري نرسند و يا در هنگام بهره برداري طرح هايي زيان ده شوند چون به علت زمانبري زياد در اجرا زمان تعميرات گسترده آنها فرا رسيده است.

در حالي که در طرح هاي ساير استان هاي کشور حتا از منابع ارزي صندوق ذخيره ارزي براي اتمام سريع آنها استفاده مي شود و يا ازمنابع نقدي ملي اختصاص داده مي شود ولي تامين نقدينگي طرح هاي خوزستان به فروش اوراق مشارکت يا استفاده از فاينانس عليرغم شرايط اقتصادي نامطلوب يا وجود تحريم ها حواله مي شود که عين بي عدالتي است و همواره عدم رعايت تناسب اندازه و اهميت طرح ها در اختصاص نقدينگي يک روند تاريخي داشته است ومي تواند ناشي ازنبود دانش کافي در مديريت يا سومديريت و وجود نگرش هاي بخشي در مديريت کلان کشور باشد.

جالب اينجا است که عليرغم وجود تجهيزات و ابزار نه چندان مدرن وقت در بخشي از مطالعاتي حدود نيم قرن پيش توسط کنسرسيوم مهاب، سوئکو براي جزيره آبادان وخرمشهر انجام گرفته است شرايط کنوني پيشرفت آب خليج فارس به کارون و کم آبي کارون با توجه به سد سازي هاي بالادست در آينده پيش بيني شده و تمهيدات لازم براي جلوگيري از شرايط کنوني کيفيت آب نيزدر گزارش پيشنهاد شده است که شرح مفصل وعلمي آن در اين نوشتار نمي گنجد.

راهکارهاي رفع اين مشکلات ساده است کافي است که به کاستي هاي گفته شده از محل درآمدهاي نفتي نقدينگي لازم اختصاص داده شود و در الويت اجرايي طرح هاي دولت قرار بگيرند و نيروها ومديران توانمند خوزستاني به کار گرفته شوند. در اين راه مصوبات سفر مقام معظم رهبري در سال 75 به استان خوزستان و سند چشم انداز 20 ساله کشور و اصل 44 قانون اساسي کشور وقوانين وابسته و قانون سياست هاي کلي آمايش، سرزمين، قانون بهره وري کشاورزي نيز نقشه راهي است براي انجام اقدامات جدي و موثر براي حفظ و بهره برداري صحيح از منابع طبيعي و توسعه صنعت آب و کشاورزي استان خوزستان.

در اين راستا نقش دستگاه هاي نظارتي ومردم و تشکل هاي غير دولتي نيزدر پا فشاري بر حقوق ملت که در قانون اساسي نيز بر آن تاکيد شده است نيزمي تواند بسيار پررنگ باشد.

هدف از اين يادداشت اشاره به کاستي هاي صنعت آب در خوزستان و ارائه راهکارهايي است که بايد در طي ساليان متمادي قبل از انقلاب اسلامي تاکنون صورت مي پذيرفت و حال بايد اقدامات و اعتبارات برنامه ريزي شده اي پيش بيني و به سرعت اجرا نمود و گرنه وقوع فاجعه در از بين رفتن منابع آب و محيط زيست ومنابع طبيعي دور از ذهن نخواهد بود که عامل مهمي درخسارت به تمامي جنبه هاي اقتصادي و اجتماعي و حتي سياسي است.

يادمان باشد که از بين رفتن اين ذخاير و عدم بهره برداري صحيح از آنهافنا شدن سرمايه هاي ملي است که بايد تحويل آيندگان شود لذا بايد از هم اکنون اقدام به بازنگري ساماندهي و سازماندهي مجدد برنامه هاي منابع آب وطبيعت نمود که امروز همان فرداي ديروز است و جلوي ضرراز هر جا گرفته شود منفعت است.


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: